Eredeti cikk pdf


"Elada Pinyo és az idő" Malko Teatro - írta Gabriela Ułanowska
„Elada Pinyo és az idő”
 A toruni Forte Artus Fesztivál idei egyik eseménye a magyar Malko teatro előadása - az „Elada Pinyo és az idő”  volt. Ezt a magyar, bolgár, német és angol nyelven játszó alternatív színházat Hadzsikosztova Gabriella és C. Nagy István alapította. 2007-től Hadzsikosztova Gabriella együtt dolgozik Nikolai Ivanov zeneszerzővel, akivel új művészi formákat keresve megalkották a Without frontiers című fuzionális performanszot. A projektben a szöveg, zene, festészet, mozgás tere színházzá válik.
Elada Pinyo históriájának fuzionális performanszként történő meghatározása valójában nem megalapozott és úgy tűnik, erőnek erejével akarja formailag meghatározni azt, ami valódi, hagyományos színház. Színészi alakításon alapuló színház, melynek köszönhetően a nézőt mintegy bevonják az életről és halálról szóló, különleges katarzist kiváltó mágikus történetbe. Az előadás, melyet Hadzsikosztova Gabriella játszik és rendezőként is jegyez, a nagyszerű bolgár írónő Kerana Angelova regénye alapján készült.
 A színésznő egyik interjújában azt nyilatkozta, hogy a „szöveg találta meg őt”. A filozófikus-költői példázat egy bolgár nő története, akinek életét a XX. század eleji török-bolgár konfliktus tragikus eseményei határozták meg. Az 1903-as felkelés idején kiűzetve otthonaikból a bolgárok menekülnek Trákiából. A rémült anyák az erdőben hagyják gyermekeiket, arra számítva, hogy később majd visszatérhetnek értük. És így kezdődik Elada Pinyo  története. A színésznő első drámai sikolyával belépünk a szarvastehén által táplált kislány mitologikus világába. A költői líra és a fájdalmas realizmus között feszülő egyéni történetben az egész emberiség történetébe ágyazott archetípusokkal találkozhatunk.  De ez továbbra is Elada magán mitológiája, mely saját logikával és szimbolikával bír.
Egy ilyen érzelemgazdag irodalmi és filozófiai anyag tiszta, egyszerű formát kívánt. Hadzsikosztova Gabriella  a koncentrált, csaknem mozdulatlan színpadi jelenlétet választotta. A mozgás a színésznőben, koncentrált expresszivitásában, kiáltásában, jajgatásában és nevetésében, szemében és takarékos gesztusaiban rejlik. A következő jelenetek az időbe és az időn túliságba helyezik a nőt, mert a történetben bemutatott Idő a világ rendjének legfontosabb kategóriája. A másik a Szabadság. Kerena Angelova szerint  „a művészet feladata, hogy soha ne engedje elfeledni azt, hogy valójában szabadok lehetünk.”.
A regényén alapuló előadásban ezt az üzenetet a színésznő nagyszerűen valósítja meg. Ez nem lenne lehetséges a bolgár Macondó lakójának útitársa ( Angelova alkotásait nagyon gyakran hasonlítják Marquez írásművészetéhez), vagyis Nikolai Ivanov nélkül, aki a zenét szerezte, hangszereken játszotta és csak látszólag objektív narrátorként beszélt Eladáról. Zenéjében, mely megindító, áradó, az etno, a folk, a jazz keveréke, nem csupán az események hangillusztrációját, hanem a különféle hangszerek színeivel, ritmussal és melódiával kifejezett metafizikus kommentárját is halljuk. Ennek köszönhetően, Hadzsikosztova Gabriella és Nikolai Ivanov hallatlan finomsággal komponált improvizációjában határtalan szabadság születik.
A 80 percig tartó előadás hipnotizál, mágikus, elragadó világba vezet, ugyanakkor mély gondolatokat is ébreszt. A mély gondolatok azonban megkövetelnek bizonyos történelmi konkrétumokat és ez az előadás programfüzetéből, illetve az előadás előtti bevezetőből hiányzott. Ez természetesen csak a külföldi fellépésekre vonatkozik, hiszen itt számítani kell arra, hogy ami a bolgár történelmi ismereteket illeti, pl. a lengyel néző tudása elég hiányos. A konkrét eseményből kiindulva a néző hagyja, hogy az univerzum világába vezessék, Pinyo Idejéből az Emberi Sors Idejébe.  
Gabriela Ułanowska
Teatr Malko – Elada Pinio i czas – Fuzjonalny performans w jednym akcie

Elada Pinio – Gabriella  Hadzikostowa
Malarz – Nikolaj Iwanow – gościnnie.
Reżyseria – Gabriella  Hadzikostowa
Konsultacje artystyczne –István C. Nagy
Muzyka – Nikolai Ivanov
Scenografia: Gabriella  Hadzikostowa
Efekty wizualne:  István C. Nagy
«

 http://teatrdlawas.pl/teatr/tdw/index.php?option=com_content&task=view&id=29904&ltemid=72


„Elada Pinio i czas”
 Jednym z wydarzeń tegorocznego Forte Artus Festival w Toruniu był spektakl węgierskiego Malko Teatro -  „Elada Pinio i czas”. Ten alternatywny  teatr  grający  po węgiersku, bułgarsku, niemiecku i angielsku założony został przez Gabriellę Hadzikostową i Istvana C. Nagy.  Od 2007r. Gabriella Hadzikostowa  współpracuje z kompozytorem Nikolai  Iwanowem, z którym poszukując nowych form wyrazu artystycznego stworzyła  fuzjonalny performans „Without frontiers”.  W projekcie tym przestrzeń tekstu, muzyki, malarstwa, ruchu przeobraża się w teatr.
Określanie historii Elady Pinio także mianem fuzjonalnego  performansu jest  właściwie nieuzasadnione i dowodzi szukania na siłę zaskakujących określeń formalnych dla tego, co  jest tak naprawdę prawdziwym, tradycyjnym teatrem. Teatrem stawiającym na aktorską kreację, dzięki której widz wciągany jest w magiczną opowieść o życiu i śmierci pozwalającą doznać swoistego katharsis. Spektakl wyreżyserowany i zagrany przez Gabriellę Hadzikostową  to adaptacja powieści wybitnej bułgarskiej pisarki Kerany Angelowej.
 Aktorka stwierdziła w jednym z wywiadów, że „ten tekst ją znalazł”. Jest to filozoficzno-poetycka przypowieść o historii bułgarskiej kobiety, której życie zdeterminowały tragiczne wydarzenia konfliktu turecko-bułgarskiego z początków XX w.  Zmuszeni do opuszczenia swoich domów w czasie powstania 1903 r. Bułgarzy uciekają z Tracji. Przerażone matki porzucają w lasach dzieci, licząc na to, że będą mogły po nie wrócić.  I tak zaczyna się opowieść  o Eladzie Pinio. Z pierwszym  dramatycznym krzykiem  aktorki wkraczamy w mitologiczny świat dziewczynki wykarmionej przez łanię. W rozpiętej między  poetyckim liryzmem a bolesnym realizmem jednostkowej historii odnajdujemy archetypy wpisane w dzieje całej ludzkości.  Ale jest to ciągle prywatna mitologia Elady, rządząca się własną logiką i symboliką.
 Taki bogaty emocjonalnie materiał literacki i filozoficzny wymagał czystej, prostej formy. Gabriella  Hadzikostowa wybrała skupioną, prawie pozbawioną ruchu obecność sceniczną. Ruch jest w aktorce,   w jej skupionej ekspresji, w jej krzyku, zawodzeniu i śmiechu, w oczach i w oszczędnej gestykulacji. Kolejne odsłony sytuują kobietę w czasie i poza czasem, bo Czas jest nadrzędną  kategorią porządkującą świat przedstawiony tej opowieści.  Drugą jest Wolność. Zdaniem Kereny Angelowej  „powołaniem sztuki jest nie pozwalanie jej na zapomnienie o tym, że możemy być naprawdę wolni”.
Grająca spektakl oparty na jej powieści  aktorka  to przesłanie wspaniale realizuje. Nie byłoby to możliwe bez współpartnera tej podróży w świat mieszkanki bułgarskiego Macondo ( twórczość Angelowej bardzo często porównuje się z twórczością Marqueza) czyli Nikolai Iwanowa, który skomponował i wykonywał muzykę oraz opowiadał o Eladzie z pozycji tylko pozornie bezstronnego narratora. W jego muzyce: poruszającej, dojmującej, będącej mieszaniną etno, folku, jazzu słyszymy nie tylko dźwiękową ilustrację wydarzeń, ale i metafizyczny komentarz wyrażony barwą różnych instrumentów, rytmem i melodią. Dzięki temu w tej misternie skomponowanej improwizacji Gabrielli  Hadzikostowej i Nikolai Iwanowa rodzi się bezgraniczna wolność.
Trwający 80 min. spektakl hipnotyzuje, wprowadza w  magiczny świat, który fascynuje, ale i zmusza do głębokiej refleksji. Ta refleksja wymaga jednak pewnej historycznej konkretyzacji i tego w programie do spektaklu, albo we wprowadzeniu przed spektaklem zabrakło. Dotyczy to oczywiście realizacji zagranicznych, bo trzeba liczyć się z tym, że znajomość historii Bułgarii, jaką posiada np. polski odbiorca jest niewystarczająca. Wychodząc bowiem od konkretnego wydarzenia widz pozwoli zaprowadzić się w świat uniwersum,  z czasu Pinio przejdzie do Czasu Ludzkiego Losu.  
Gabriela Ułanowska
________________________________________
Teatr Malko – Elada Pinio i czas – Fuzjonalny performans w jednym akcie

Elada Pinio – Gabriella  Hadzikostowa
Malarz – Nikolaj Iwanow – gościnnie.
Reżyseria – Gabriella  Hadzikostowa
Konsultacje artystyczne –István C. Nagy
Muzyka – Nikolai Ivanov
Scenografia: Gabriella  Hadzikostowa
Efekty wizualne:  István C. Nagy
« wstecz
  dalej »

 

 

Malko Teatro nyelv menü Lang HU Lang BG Lang EN